Bersey Electric Cab (1896–1899)

Bir Mühendislik Saplantısının Anatomisi: Victoria Çağında Elektrikli Taksi Devrimi

1890’ların sonlarında Londra, günde binlerce ton atık bırakan ve ciddi bir hijyen krizine yol açan atlı arabaların esareti altındaydı. Genç elektrik mühendisi Walter C. Bersey, İngiltere’de yürürlüğe giren “Locomotives on Highways Act 1896” (Kırmızı Bayrak Kanunu’nun kaldırılması) ile birlikte kentsel ulaşımda devrim yaratacak bir vizyon ortaya koydu: Sıfır gürültü, sıfır koku ve tam elektrikli ticari taksi taşımacılığı.

1897 yılının Ağustos ayında “London Electrical Cab Company” bünyesinde 25 adet Bersey taksi Londra sokaklarında resmi yolcu taşımacılığına başladı. Sarı ve siyah renkli zarif fayton gövdeleri ve çıkardıkları karakteristik elektrik uğultusu nedeniyle Londra halkı onlara sevgiyle “Hummingbirds” (Sinekkuşları) adını verdi. Galler Prensi (daha sonra Kral VII. Edward) tarafından bizzat test edilip onaylanan bu araçlar, modern Uber veya elektrikli filo taşımacılığının dünyadaki ilk atasıdır.

Şasi Mimarisi, Devasa Batarya Tepsisi ve Hidrolik Değişim

Bersey taksiler, ağır batarya paketini taşımak üzere özel olarak güçlendirilmiş ağır dövme çelik şasi üzerine inşa edilmişti. Müller karoseri tarafından üretilen kapalı “Coupe” tipi lüks ahşap kabin, iki yolcuya yağmur ve rüzgardan korunaklı son derece konforlu bir seyahat sunuyordu.

Aracın en ileri görüşlü mühendislik başarısı, bugün modern elektrikli otomobillerde yeni yeni denenen “batarya değişim istasyonu” konseptini 1897 yılında dünyada ilk kez uygulamasıydı. Juxon Caddesi’ndeki merkez depoda, şasinin altına asılı duran 700 kilogramlık batarya tepsisi hidrolik asansörlerle üç dakika içinde sökülüp tam şarjlı yeni bir batarya tepsisiyle değiştiriliyordu.

Saf Elektrik Mimarisi: Johnson-Lundell Çift Kutuplu Motor

Bersey’nin güç ünitesi, 8 HP (yaklaşık 6 kW) nominal güç üreten Amerikan Johnson-Lundell tasarımı çift kutuplu doğru akım (DC) elektrik motoruydu. Motor, doğrudan şasinin alt merkezine monte edilmişti ve 40 adet Electrical Power Storage (E.P.S.) lityum öncesi kurşun-asit hücreden besleniyordu.

Batarya paketi yaklaşık 80 volt gerilim ve 170 amper-saat kapasite sağlıyordu. Bu enerji rezervi, 2 tonluk devasa gövdeye tek şarjla yaklaşık 48–50 kilometre (30 mil) pratik kentsel menzil sunuyordu; bu da Londra şehir içi taksi turları için fazlasıyla yeterliydi.

Asfaltın Dili: 3 Hızlı Kontrolör ve Kauçuk Lastik Konforu

Sürücünün sol elinde bulunan kademeli kontrol kolu, motor sargılarını ve batarya gruplarını seri-paralel bağlayarak üç farklı hız kademesi sağlıyordu: 2 mil/saat, 4 mil/saat, 7 mil/saat ve maksimum 9 mil/saat (yaklaşık 15 km/s). Güç, motordan diferansiyel dişlisine ve oradan da her iki arka tekerleğe bağlı ağır hizmet tipi zincirlerle aktarılıyordu.

Dönemin demir çemberli at arabalarının aksine Bersey Cabs, katı masif kauçuk lastiklerle donatılmıştı. Bu sayede Londra’nın arnavut kaldırımlarında at nalının ve demir tekerleklerin yarattığı sağır edici gürültüyü tamamen ortadan kaldırarak kayar gibi sessiz bir sürüş sunuyordu.

Kültürel Çağ Yankısı ve Gaz6 Tarihsel Hükmü

Akü bakım maliyetlerinin yüksekliği ve dönemin elektrik şebekesi yetersizliği nedeniyle şirket 1899 yılında faaliyetlerini durdurmak zorunda kalsa da, Bersey Electric Cab elektrikli otomobil tarihinin en cesur ticari öncüsüdür.

Gaz6 Otomotiv Tarih Araştırmaları Kurulu olarak hükmümüz kesindir: Bersey Electric Cab (1896–1899), kentsel sıfır emisyon ve batarya değişim istasyonu vizyonunu 19. yüzyılda gerçeğe dönüştüren, tarihin ilk ticari elektrikli filo zaferidir.